De jaarlijkse Indië-herdenking in de Duinzichtkerk in Den Haag vond plaats op zondag 16 augustus 2026 om 16.30 uur. Deze bijeenkomst, georganiseerd in samenwerking met de Haagse Gemeenschap van Kerken, stond dit jaar in het teken van het thema ‘Wat voor voorouders willen wij zijn? Pastoor Ad van der Helm hield daarbij een indrukwekkende voordracht die hier in zijn geheel wordt weergegeven. Silfraire Delhaye waren aanwezig op deze bijeenkomst
Inleiding Indië herdenking 2026 wat voor voorouders willen we zijn?
Bij een reeks programma’s over de schilder Chagall waarin zijn schilderijen getoond en toegelicht werden, kwam regelmatig een Januskop voorbij. Deze Januskop kijkt twee kanten uit: naar het verleden en naar de toekomst. Het geeft de verscheurdheid aan van een mens die zijn dierbare land heeft moeten verlaten en in zijn nieuwe thuis weinig wortel kan schieten. De mensen die het Naoorlogse Indië hebben verlaten, kijken vaak met nostalgie én met traumatische herinneringen terug naar hun verleden en kijken vooruit naar hun nieuwe vaderland met gemengde gevoelens: erg warm was het welkom niet. Er was weinig aandacht voor de verhalen en voor het lijden in die verhalen. Er was een dubbele verscheurdheid. Zowel het verleden als de toekomst worden met gemengde gevoelens gewaardeerd.
Dat leidt tot de fundamentele vraag: hoe en wat geef ik door aan mijn kinderen? Hoe wil ik een ouder zijn in het nieuwe land? De meesten kozen om een nieuwe start te maken. Zij wilden de nieuwe generatie niet belasten, noch met de tragische verhalen van de oorlog, noch met de moeilijkheden die werden ondervonden in het nieuwe thuisland. De vraag die daaronder ligt en niet altijd expliciet geformuleerd werd: wie ben ik nu eigenlijk na die geschiedenis met de kansen voor een nieuwe toekomst?
Het verlangen om zich maar dankbaar aan te passen en te proberen het verleden te vergeten, verdrong de dieper gelegen identiteit en de echte geschiedenis. Velen van u weten beter dan ik welke antwoorden op die vraag zijn gegeven en hoe u daar zelf als kinderen en kleinkinderen met die keuzes geconfronteerd bent. De tweede en derde generatie zijn resultaat van de wijze waarop de eerste generatie voorouders wilden zijn. Nu is het aan hen om antwoord te geven op hun manier antwoord op die vraag: welke voorouder wil ík zijn?
Ook gezamenlijk staan we voor die vraag. Dit herdenken in deze kerk wil een antwoord geven op diezelfde vraag: “Wat voor voorouders willen wij zijn?” Herdenken is niet simpelweg het verleden vasthouden. Het is ook dit verleden aanvaarden, verwerken en waar mogelijk ruimte scheppen voor vergeving en verzoening. Wij willen voorouders zijn die de toekomstige generaties niet willen vasthouden in beelden van het verleden. We willen bouwstenen aanreiken die komende generaties verder helpen met het opbouwen van een samenleving waar de reflex van wraak, boosheid, verontwaardiging vermeden wordt ten behoeve van luistervaardigheid, begrip, eerbied. Dat vraagt een actieve houding om de verhalen van de ander tot je te laten doordringen en proberen de boodschap ervan te verstaan voor jezelf.
We willen voorouders zijn die verhalen blijven vertellen omdat deze bij onze identiteit horen. We zien onze identiteit niet als een individueel statisch bouwwerk, maar als een voortdurende reflectie over onszelf waarbij we ons zelfverstaan verbinden met anderen, zowel met degenen om ons heen als degenen die ons zijn voorgegaan en degenen die na ons komen. Lijken we daarmee op de Januskop van Chagall? Juist door dit herdenken willen we beide gezichten met elkaar integreren en tot een eenheid brengen.
Ik wens ons allen een mooie bezinnende bijeenkomst.
Ad van der Helm, 16 augustus 2026